Kategoria: Ograniczające schematy psychologiczne

Dlaczego każdy z nas powinien wiedzieć, jak wezwać pomoc?

Posted on by Michał Stolarczyk

Dlaczego każdy z nas powinien wiedzieć, jak wezwać pomoc?

Na tym blogu często piszemy o rozwoju osobistym, budowaniu kariery, stawianiu granic i mądrej pracy z emocjami. Ale jest jeden temat, który łączy to wszystko w jednej, ekstremalnej sytuacji: umiejętność działania, gdy liczy się każda sekunda. Dziś porozmawiajmy o czymś fundamentalnym – czy wiesz, jak wezwać pomoc, kiedy ktoś (lub Ty sam) walczy o życie?

Cichy test naszych kompetencji emocjonalnych

Możesz mieć rozwiniętą samoświadomość, znać 4 style komunikacji i robić świetne prezentacje – ale w kryzysie to nie teoria, a praktyka decyduje, co zrobisz. W sytuacji zagrożenia życia sprawdzają się najgłębsze warstwy naszego psychicznego „systemu operacyjnego”: panowanie nad stresem, odwaga działania i zdolność do szybkiego podejmowania decyzji.

W psychologii mówimy o tym jako o „reakcji zadaniowej” – czyli o tym, co uruchamia się w nas w sytuacji alarmowej. Czy uciekamy? Czy zamarzamy? Czy działamy?

Stres to wróg, którego możesz oswoić

Nie wszyscy wiedzą, że jedną z najczęstszych przyczyn braku reakcji w sytuacji zagrożenia jest… strach przed popełnieniem błędu. W psychologii nazywamy to „paraliżem decyzyjnym”. To mechanizm znany każdemu z nas – i właśnie dlatego warto go świadomie przepracować jeszcze zanim zdarzy się coś złego.

Tu wkracza nauka: badania CBOS pokazują, że choć większość Polaków (67%) deklaruje znajomość zasad pierwszej pomocy, to tylko 19% jest pewna swoich umiejętności. Ta różnica między „wiem” a „umiem i zrobię” to dokładnie ta przestrzeń, w której działa świadomy rozwój.

Kompetencja XXI wieku: wiedzieć jak wezwać pomoc

Coraz więcej firm umieszcza w strategiach HR tzw. kompetencje miękkie przyszłości – czyli: odporność psychiczna, szybkie podejmowanie decyzji, empatia. Umiejętność wezwania pomocy i udzielenia pierwszej pomocy to praktyczny test tych cech. I nie chodzi tu o bycie bohaterem, ale o bycie człowiekiem gotowym, by pomóc – a to bardzo realna wartość w każdej kulturze organizacyjnej.

Jeśli jesteś liderem, menedżerem, HR-owcem – Twoja postawa w stresie modeluje zachowanie innych. Szkolenie BHP w firmie nie powinno być nudnym obowiązkiem. To przestrzeń, by uczyć nie tylko zasad, ale też odpowiedzialności emocjonalnej i społecznej.

jak wezwać pomoc

Rozwój osobisty to też gotowość do działania

To, jak reagujesz w kryzysie, to nie tylko efekt szczęścia. To także rezultat Twoich wyborów:

  • Czy uczysz się regularnie?
  • Czy bierzesz udział w szkoleniach z pierwszej pomocy?
  • Czy wiesz, co zawiera Twoja apteczka?
  • Czy w Twojej firmie są regularnie powtarzane procedury BHP?

Jak wezwać pomoc – proste kroki, które mogą uratować życie

Numer 112 działa w całej Unii Europejskiej i obsługiwany jest przez profesjonalnych operatorów, którzy nie tylko przyjmą zgłoszenie, ale poprowadzą Cię krok po kroku. Ty musisz tylko:

  1. Zachować spokój – to trudne, ale kluczowe. Parę głębokich oddechów naprawdę działa.
  2. Określić miejsce zdarzenia – im dokładniej, tym lepiej. Ulica, numer, punkt orientacyjny.
  3. Opisać, co się stało – np. „Mężczyzna leży nieprzytomny, nie oddycha”.
  4. Odpowiadać na pytania dyspozytora – nie rozłączaj się, nawet jeśli wydaje się, że wszystko już powiedziałeś.
  5. Zrobić to, co dyspozytor zaleci – może Cię poprosić o rozpoczęcie RKO, użycie AED, a nawet o przekazanie telefonu komuś innemu.

To moment, w którym z wewnętrznego zamętu wyłania się działanie. Dobrze, jeśli wcześniej trenowaliśmy ten schemat chociaż w myślach – wtedy mózg działa szybciej, bo zna już ścieżkę.

Dlaczego umiejętność wezwania pomocy jest tak ważna?

Bo czasem to jedyne, co możesz zrobić – i to wystarczy, żeby uratować życie. Wezwanie pomocy nie wymaga specjalistycznego sprzętu ani lat nauki. Wymaga tylko świadomości, odwagi i… telefonu lub zawołania innych do pomocy.

W psychologii kryzysu podkreśla się, że osoby, które reagują – nawet najprościej, przez telefon – znacznie lepiej radzą sobie z traumą po zdarzeniu niż ci, którzy tylko biernie patrzyli. Działanie pomaga psychice odzyskać poczucie wpływu i sensu.

Co więcej, wezwanie pomocy to nie tylko reakcja na wypadek czy nagłe zatrzymanie krążenia. To także umiejętność powiedzenia „hej, coś jest nie tak”, gdy ktoś w naszym otoczeniu przeżywa kryzys psychiczny, doświadcza przemocy, zaniedbania czy uzależnienia. Wtedy „wezwanie pomocy” może oznaczać rozmowę, kontakt z psychologiem, telefon do specjalisty. I to też jest pierwszy krok, który może wszystko zmienić.

To dlatego traktujemy tę umiejętność nie tylko jako element pierwszej pomocy – ale jako fundament dojrzałej postawy psychicznej. Wezwanie pomocy to akt odwagi, empatii i odpowiedzialności.

Poczucie bezpieczeństwa i skuteczność działania to coś, co można trenować jak mięsień. Zresztą, wiele badań pokazuje, że ludzie po przeszkoleniu z pierwszej pomocy czują się bardziej kompetentni, spokojniejsi i pewniejsi siebie – nie tylko w sytuacjach zagrożenia, ale też w codziennym życiu (projektaed.pl).

Jeśli potrzebujesz wsparcia psychologa, bo doświadczyłeś/łaś takiego zdarzenia – nie odkładaj tego na potem. Problemy, zwłaszcza traumy, nie rozwiązują się same, jeśli nie stawimy temu czoła. Mogę Ci tym pomóc, jeśli jesteś gotowa/y.

Porzucenie i brak stabilności więzi – CYKL najczęstsze pułapki psychologiczne

Posted on by Michał Stolarczyk

Porzucenie i brak stabilności więzi – najczęstsze pułapki psychologiczne

Rozpoczynamy cykl 11 najczęściej występujących pułapek psychologicznych! Cykl inspirowany jest książką Jeffreya E. Younga i Janet S. Klosko „Program zmiany sposobu życia. Uwalnianie się z pułapek psychologicznych„. Pierwszą pułapką jest porzucenie i brak stabilności więzi.

Ludzie, którzy mają aktywizowaną tę pułapkę żyją w przeświadczeniu, że stracą ludzi, których kochają i zostaną sami. Co ważne, takie myślenie nie jest oparte na faktycznej sytuacji i na dowodach, a na mentalnym przeświadczeniu danej osoby. Ludzie z tą pułapką obawiają się samotności, dlatego ich miłość do bliskich przepełniona jest lękiem i ciągłym niepokojem o stratę. Osoby starają się jak bluszcz „opleść” ukochaną osobę, odczuwają potrzebę ciągłego spędzania czasu razem, a na jakąkolwiek rozłąkę reagują rozpaczą. Bardzo często schemat ten aktywizowany jest w relacjach romantycznych.

Skąd się bierze ten schemat: porzucenie i brak stabilności więzi

Występuje on u osób, które w bardzo wczesnym okresie życia przeżyły porzucenie ze strony bliskich osób – najczęściej rodziców. Pisząc o porzuceniu mam na myśli śmierć jednego z rodziców, rozwód rodziców, kiedy jedno z rodziców jest niestabilnie emocjonalnie i na przemian jest blisko dziecka i się od niego oddala. Wieź emocjonalna jest niestabilna i dziecko nie ma pełnego zaufania ani poczucia bezpieczeństwa. W większości przypadków nasze doświadczenia z dzieciństwa przenosimy na życie dorosłe, kiedy schemat się aktywizuje.

Jak można zaradzić pułapce porzucenia i braku stabilności więzi? 

 Postaraj się zrozumieć porzucenie, które doświadczyłeś w dzieciństwie. Przypomnij sobie sytuacje, które mogły świadczyć o braku stabilizacji więzi.

 Zwróć uwagę na swoje uczucia związane z porzuceniem. Przeanalizuj swój lęk przed samotnością, nadwrażliwość na krótkie rozłąki i potrzebę bycia cały czas przy partnerze. Zwróć uwagę w jakich sytuacjach schemat się aktywizuje. Staraj się więcej czasu spędzać w samotności i się z nią oswajać.

 Unikaj niestabilnie emocjonalnie osób, które będą Cię pociągać. Przez to, że w dzieciństwie doświadczyłeś braku stabilności więzi, w życiu dorosłym będziesz podświadomie szukać podobnych relacji. Staraj budować relacje ze stabilnymi ludźmi.
Kontroluj swoją nadwrażliwość na najmniejsze rozłąki.

Jeśli schemat jest silny i nie potrafisz sobie sam/sama z nim pomóc -rozważ podjęcie terapii.

Co myślisz o tym cyklu? Czy widzisz jeszcze jakieś rozwiązania? Podziel się swoją refleksją

Cykl najczęstsze pułapki psychologiczne: podejrzenie nadużycia i skrzywdzenia

Posted on by Michał Stolarczyk

Cykl najczęstsze pułapki psychologiczne: podejrzenie nadużycia i skrzywdzenia

Kolejny post z cyklu najczęstszych pułapek psychologicznych. Dziś przyjrzymy się pułapce: podejrzenie nadużycia i skrzywdzenia.

Cykl inspirowany jest książką Jeffreya E. Younga i Janet S. Klosko „Program zmiany sposobu życia. Uwalnianie się z pułapek psychologicznych.„

Jak zachowują się osoby w pułapce podejrzenia nadużycia i skrzywdzenia?

Osoby z tym schematem są nieufne wobec ludzi, nawet wobec tych najbliższych. Są podejrzliwe i uważają, że ludzie chcą ich zranić i wykorzystać, nie potrafią zauważyć i uwierzyć w dobre intencje. Schemat powoduje stan stałej nadpobudliwości, gdzie zagrożenie czyha na każdym kroku, dlatego osoby z tym schematem są czujne i przygotowane na atak. Osoby mają niskie poczucie własnej wartości i żyją w nieustannym lęku.

Skąd się bierze schemat podejrzenia nadużycia i skrzywdzenia?

Źródła leżą w okresie dzieciństwa. Osoby z pułapką podejrzenia nadużycia i skrzywdzenia były krzywdzone przez najbliższych poprzez przemoc fizyczną, bądź psychiczną bądź poprzez molestowanie seksualne. Osoby nie mogły zaufać swoim najbliższym i były zmuszane do robienia rzeczy pod groźbą kary. Osoby były poniżane i wyśmiewane przez członków rodziny. Jakiekolwiek granice fizyczne i psychiczne tych osób nie były respektowane.

Jak można zaradzić pułapce nadużycia i skrzywdzenia? 

Spróbuj zdobyć się na zaufanie wobec najbliższych.

Spójrz obiektywnie na swoje relacje – na rodzinie, bliskich przyjaciół, dla każdej z osób które ewidentnie nie stanowi dla Ciebie zagrożenia wypisz dowody przemawiające za tym, że można im zaufać. Patrz obiektywnie, nie subiektywnie.

Powstrzymaj obwinianie siebie.

Osoby, które doznały głębokiej krzywdy w dzieciństwie często obwiniaj siebie za ten stan rzeczy. Nie jesteś winny za swoją krzywdę. Żadne dziecko nie zasługuje, aby było krzywdzone.

Ogranicz, bądź całkowicie zerwij kontakt ze swoim sprawcą.

Sprawca wzmacnia destrukcyjny schemat, dlatego ciężko jest stanąć na nogi, odzyskać zdrowie w toksycznym otoczeniu. Jeśli sytuacja dotyczy Twojego miejsca pracy, poczytaj tutaj więcej o swoich prawach.

Nie wyładowuj agresji na swoich najbliższych

Jeśli doświadczyłeś przemocy fizycznej i jest w Tobie dużo buntu i agresji związanej z tym doświadczeniem – nie wyładowuj jej na swoich najbliższych. Pamiętaj o swoim wewnętrznym dziecku, które zostało skrzywdzone. Nie dopuść do przemiany w sprawcę.

Jeśli schemat jest silny i nie potrafisz sobie sam/sama z nim pomóc -rozważ podjęcie terapii. Nie wstydź się prosić o pomoc.

Co myślisz o tym cyklu? Czy widzisz jeszcze jakieś rozwiązania? Podziel się swoją refleksją. A jeśli potrzebujesz wsparcia – umów się na konsultację – pomogę Ci we wszystkim!

Najczęstsze pułapki psychologiczne – zależność i niekompetencja

Posted on by Michał Stolarczyk

Najczęstsze pułapki psychologiczne – zależność i niekompetencja

Kolejny post z cyklu najczęstszych pułapek psychologicznych. Dziś przyjrzymy się zjawisku zależności i niekompetencji. Cykl inspirowany jest książką Jeffreya E. Younga i Janet S. Klosko „Program zmiany sposobu życia. Uwalnianie się z pułapek psychologicznych„.

zależność i niekompetencja

Jak czuje się osoba w pułapce zależności?

Osoby ze schematem zależności i niekompetencji czują, że nie poradzą sobie w życiu, przetrwają tylko przy wparciu innych ludzi. Mają przeświadczenie, że spełnianie podstawowych obowiązków ich przerasta – czują się małym dzieckiem w świecie dorosłych. Są niezdecydowani, boją się zmian i brak im wiary we własne możliwości. Bez pomocy innego dorosłego czują się zagubieni. Boją się straty ludzi, od których są zależni, dlatego dużo czasu poświęcają na znalezienie osób, które byłyby przy nich. Typowe myśli osób z pułapką zależności to „Nie dam sobie rady”, „Co ja zrobię bez tej osoby”.

Skąd się bierze ten schemat zależności i niekompetencji? 

Tak jak w poprzednich schematach, źródło leży w dzieciństwie. Schemat zależności może mieć swój początek u dzieci, których rodzice byli nadopiekuńczy bądź niewystarczająco opiekuńczy. Nadopiekuńczy trzymają swoje dzieci pod kluczem i zniechęcają je do samodzielnego myślenia jak i wykonywania czynności, chcą wszystko robić za nich. Z kolei mało opiekuńczy rodzice nie dbają o odpowiednią opiekę i troskę na dziećmi, dlatego te od najmłodszych lat wykonują czynności i podejmują decyzję na poziomie powyżej swojego wieku. Pozornie, u takich dzieci również rozwija się schemat zależności, tylko w późniejszym okresie.

Jak można zaradzić pułapce zależności i niekompetencji? 

  • rozpoznaj sytuacje z dzieciństwa, w których czułeś się zależy. Kto sprzyjał rozwijaniu się twojej zależności? Eksploruj i przypomnij sobie te doświadczenia. Za każdym razem, gdy poczujesz że schemat się aktywizuje w dorosłym życiu, pomyśl jakie zdarzenie z dzieciństwa mogło mieć na to wpływ. Sama wiedza na ten temat jest skutecznym krokiem ku zmianie.
  • wymień/wypisz zadania, czynności, decyzje z obecnego życia, w których polegasz na innych. Sporządzenie takiej listy pozwoli uzyskać bardziej obiektywny obraz w jakich sytuacjach jesteś zależny.
  •  wypisz wyzwania, zmiany, których unikasz, ponieważ się ich boisz. Mogą to być proste, codzienne czynności, jak i konkretne zadania w pracy. Przeanalizuj sporządzoną listę i zobacz, co może być wspólnym punktem tych czynności.
  •  podejmuj stopniowo nowe zadania i obowiązki samodzielnie. Oszacuj każde zadanie pod kątem trudności od skali 1 do 10 i zacznij od tych najprostszych. Jeśli je wykonasz samodzielnie, zyskasz więcej wiary we własne możliwości, co pozwoli Ci zrobić kolejny krok ku trudniejszym obowiązkom.

Jeśli schemat jest silny i nie potrafisz sobie sam/sama z nim pomóc – rozważ podjęcie terapii. Nie wstydź się prosić o pomoc.

Co myślisz o tym cyklu? Czy widzisz jeszcze jakieś rozwiązania? Podziel się swoją refleksją!

A jeśli ta pułapka może dotyczyć Ciebie lub kogoś z Twojego najbliższego otoczenia – umów się na konsultację.

Obraz autorstwa Vectorarte na Freepik

Najczęstsze pułapki psychologiczne – izolacja społeczna

Posted on by Michał Stolarczyk

Najczęstsze pułapki psychologiczne – izolacja społeczna

Kolejny post z cyklu najczęstszych pułapek psychologicznych. Dziś przyjrzymy się pułapce psychologicznej, która przyjęła miano: „izolacja społeczna”.

Cykl inspirowany jest książką Jeffreya E. Younga i Janet S. Klosko „Program zmiany sposobu życia. Uwalnianie się z pułapek psychologicznych.”

Izolacja społeczna – co czują ludzie w będąc w tej pułapce?

Ludzie cierpiący na schemat izolacji społecznej odczuwają osamotnienie. Czują się wykluczeni ze społeczeństwa, gdyż w ich mniemaniu są odmienni i gorsi. Porównują się do innych, a jednocześnie boją się oceny i mają obsesję na punkcie co i kto o nich pomyśli.

Podczas przebywania w nowym otoczeniu osoby z pułapką izolacji społecznej mają głębokie poczucie, że nie pasują do środowiska. Chcą być blisko ludzi, dlatego często starają się na siłę dopasować do danego środowiska. W związku pojawia się problem z akceptacją siebie.

Skąd się bierze schemat izolacji społecznej? 

Źródła powstania tego schematu należy szukać w dzieciństwie i sytuacjach rodzinnych. Osoba doświadczająca izolacji społecznej mogła wywodzić się z rodziny, która w znacznym stopniu różniła się od większości rodzin – na przykład pod względem pochodzenia, rasy, poziomu wykształcenia czy zasobów materialnych.
Inne źródło izolacji może wiązać się z określoną cechą wewnętrzną u osoby. Ta cecha spowodowała poczucie odmienności, gdzie nawet wśród członków rodziny osoba czuła się obco. Inna orientacja seksualna i brak akceptacji jej przez innych również mogło mieć wpływ na izolowanie się.

Jak można zaradzić pułapce izolacji społecznej? 

  • rozpoznaj społeczne wykluczenie z dzieciństwa. Przywołaj sytuacje, które spowodowały, że czułeś się inny i gorszy i przyjrzyj się im uważanie. Czy podobne sytuacje przeżywasz również w okresie dorosłości?
  • wypisz sytuacje społeczne, których unikasz. Mogą to być randki, wychodzenie na integracje firmowe, wychodzenie na domówki, gdzie nie znasz wielu osób. Opisz dlaczego nie chcesz w nich uczestniczyć i dlaczego czujesz się gorszy.
  • wymień cechy u siebie, które sprawiają, że czujesz się gorszy i wyobcowany. Zapytaj również przyjaciół i rodzinę o opinię na temat jak się prezentujesz dla każdej z tych cech. Spójrz jeszcze raz, ale tym razem obiektywnie na swoje cechy i pomyśl na ile uzasadniony jest Twój samokrytycyzm.

Jeśli schemat jest silny i nie potrafisz sobie sam/sama z nim pomóc – rozważ podjęcie terapii. Nie wstydź się prosić o pomoc.

Co myślisz o tym cyklu? Czy widzisz jeszcze jakieś rozwiązania? Podziel się swoją refleksją!

SERIA Najczęstsze pułapki psychologiczne  – podatność na zagrożenia i zranienia

Posted on by Michał Stolarczyk

SERIA Najczęstsze pułapki psychologiczne  – podatność na zagrożenia i zranienia

Kolejny post z cyklu najczęstszych pułapek psychologicznych.

Dziś przyjrzymy się zjawisku, jakim jest podatność na zagrożenia i zranienia.

Cykl inspirowany jest książką Jeffreya E. Younga i Janet S. Klosko „Program zmiany sposobu życia. Uwalnianie się z pułapek psychologicznych.

Osoby posiadające schemat podatności na zagrożenia bardzo często odczuwają lęk – wyolbrzymiają ryzyko niebezpieczeństwa oraz minimalizują zdolności do poradzenia sobie z nimi. Są hipochondrykami, są czujni, ciągle się zamartwiają o różne sprawy, nadmiernie kontrolują swoje finanse, mają wyolbrzymione obawy dotyczące grożącego niebezpieczeństwa ich bliskich. Unikają zmian. Istnieją 4 typy dotyczące tego schematu:

1. Zdrowie i choroba.

2. Niebezpieczeństwo.

3. Ubóstwo.

4. Utrata kontroli.

Skąd się bierze schemat: podatność na zagrożenia i zranienia? 

W wielu przypadkach początki występowania schematu leżą w dzieciństwie. Osoby cierpiące na podatność na zagrożenia mogły mieć nadopiekuńczych rodziców, którzy byli nadwrażliwi i pełni obaw w wielu obszarach życia. Rodzice mogli przestrzegać dzieci przed specyficznymi zagrożeniami i chorobami, co spowodowało u dziecka uczucie niepewności i lęku, aby uporać się z codziennymi problemami. W tym kontekście mocno polecam serię książek, dedykowanych dorosłym dzieciom z rodzin dysfunkcyjnych – np. taką, taką i taką.

Jeszcze innym powodem występowania tego schematu jest ciężka choroba u dziecka, która sprawiła, że czuło się jako słabe, co przeniosło do dorosłego życia.

Jak można zaradzić pułapce, gdy zauważasz u siebie podatność na zagrożenia i zranienia? 

– spróbuj znaleźć źródło swojego schematu 

Przypomnij sobie sytuacje z dzieciństwa, które spowodowały, że zaczęły się u Ciebie początku odczuwania lęku i niepokoju w codziennym życiu.

– wypisz listę określonych rzeczy, których boisz się wykonywać 

Wymień sytuacje, które wywołują u Ciebie poczucie lęku i oszacuj ten lęk w skali od 0 do 10. W jakich sytuacjach poczucie niepokoju jest wysokie, a w jakich niskie?

– spotkaj się z osobami Ci bliskimi i pozwól im pomóc w przezwyciężeniu lęku u Ciebie

Poproś, by zaczęli mniej Cię chronić i uspokajać, jak do tej pory to robili.

– praktykuj techniki relaksacyjne 

Pomogą Ci skontrolować fizyczne symptomy występowania lęku. Bardzo pomocna jest w tym medytacja oraz kontrola głębokiego oddychania. Stosuj techniki relaksacyjne zwłaszcza w momentach, kiedy czujesz, że schemat jest aktywizowany. Więcej np. o technice Hawkinsa (uwalnianie emocji) pisaliśmy tutaj.

Jeśli schemat jest silny i nie potrafisz sobie sam/sama z nim pomóc – rozważ podjęcie terapii. Nie wstydź się prosić o pomoc.

Co myślisz o tym cyklu? Czy widzisz jeszcze jakieś rozwiązania? Podziel się swoją refleksją w komentarzu lub umów na konsultację, podczas której zidentyfikujemy Twoje trudności i znajdziemy najlepsze rozwiązania.

SERIA Najczęstsze pułapki psychologiczne  – skazanie na niepowodzenie

Posted on by Michał Stolarczyk

SERIA Najczęstsze pułapki psychologiczne  – skazanie na niepowodzenie

Kolejny post z cyklu najczęstszych pułapek psychologicznych. Dziś przyjrzymy się zjawisku, jakim jest skazanie na niepowodzenie.

Cykl inspirowany jest książką Jeffreya E. Younga i Janet S. Klosko „Program zmiany sposobu życia. Uwalnianie się z pułapek psychologicznych.„

Osoby posiadające schemat skazania na niepowodzenie mają niskie poczucie własnej wartości, postrzegają własny poziom osiągnięć za niższy niż ich potencjał. Nieważne jak wiele sukcesów mają na koncie, przez większość czasu postrzegają siebie jako chodzące porażki. Unikają zmian i nowych wyzwań, gdyż już na starcie stopują siebie i widzą zbliżające się niepowodzenie. Osoby te wyolbrzymiają małe porażki i minimalizują większe sukcesy. Sabotują siebie i swoje działania, nie wierząc we własne możliwości.

Skąd się bierze schemat: skazanie na niepowodzenie? 

Źródła tego schematu leżą w doświadczeniach niepowodzenia i porażek w okresie dzieciństwa. Osoby z pułapką niepowodzenia mogły mieć rodzica, który krytykował ich jako dziecko i nie doceniał osiągnięć dziecka. Inną sytuacją jest, kiedy rodzic osiągnął duży sukces, co spowodowało u dziecka brak wiary w siebie i zaprzestanie podejmowania działań, które pomogłyby rozwinąć skrzydła. Innym powodem występowania schematu są sytuacje, kiedy dziecko jest słabsze w nauce czy w sporcie od swoich rówieśników, co również spowodowało spadek pewności i chęci zmian.

skazanie na niepowodzenie, niska wiara we własne mozliwości

Jak można temu zaradzić? 

– spróbuj ocenić obiektywnie, czy Twoje odczucia porażki są trafne 

W większości przypadków możesz znaleźć realne dowody, ale w części przypadków Twoje postrzegania mogą być nieadekwatne.

– przypomnij sobie sytuacje z dzieciństwa, gdy byłeś krytykowany i wyśmiewany 

Prawdopodobnie kiedy w obecnym życiu zdarzy się coś, co aktywuje Twój schemat, będzie to połączone z konkretną sytuacją z dzieciństwa. Twoje wyobrażenia na temat tamtych sytuacji pomogą Ci zrozumieć i przezwyciężyć schemat.

– doceń swoje umiejętności i osiągnięcia w sferze zawodowej

Zrób przegląd tego, co osiągnąłeś w każdej dziedzinie, w której uwypukla się Twój talent i wypisz to. Codziennie przeglądanie takiej listy przypomni Ci o swoim potencjale.

– spróbuj rozpoznać wzorzec własnych niepowodzeń. 

Czy od początku odnosiłeś porażki? Czy może w konkretnym obszarze życia? Jak Twoi rodzice reagowali na Twoje sukcesy i niepowodzenia? Najpewniej Twój wzór sprowadza się do unikania zmian ze strachu przed porażką.

Jeśli schemat jest silny i nie potrafisz sobie sam/sama z nim pomóc -rozważ podjęcie terapii. Nie wstydź się prosić o pomoc. możesz ją również uzyskać u mnie.

Co myślisz o tym cyklu? Czy widzisz jeszcze jakieś rozwiązania? Podziel się swoją refleksją w komentarzu!

SERIA Najczęstsze pułapki psychologiczne  oceniania i podejmowania decyzji – niepełnowartościowość

Posted on by Michał Stolarczyk

SERIA Najczęstsze pułapki psychologiczne  oceniania i podejmowania decyzji – niepełnowartościowość

Kolejny post z cyklu najczęstszych pułapek psychologicznych oceniania i podejmowania decyzji. Dziś przyjrzymy się zjawisku, jakim jest niepełnowartościowość i poczucie wstydu.

Cykl inspirowany jest książką Jeffreya E. Younga i Janet S. Klosko „Program zmiany sposobu życia. Uwalnianie się z pułapek psychologicznych.

Osoby z tym schematem często odczuwają wstyd, kiedy ich wady zostają ujawnione. Robią wszystko, by nie dopuścić do tego uczucia, dlatego ukrywają swoje wady, nawet przed sobą. Czują, że są niewarte miłości i są bardzo krytyczne w stosunku do siebie. 

Stosują mechanizmy ucieczek, np. w stronę uzależnień, gdyż są to dla nich sposoby na uniknięcie bólu poczucia bycia bezwartościowym. Takie osoby często chorują na depresję nie zdając sobie sprawy, że powodem choroby jest właśnie negatywny stosunek do siebie.

Skąd się bierze schemat: niepełnowartościowość i wstyd? 

Ten schemat wywodzi się z poczucia bycia niekochanym i nieszanownym jako dziecko. Dziecko było odrzucane przez rodzica, który dawał znać, że jest rozczarowany bądź niezadowolony z dziecka; krytykował je i nieustannie powtarzał, że jest do niczego. Dziecko mogło być również ciągle porównywane do rodzeństwa i rówieśników, bądź mogło być ofiarą przemocy fizycznej jak i psychicznej.

niepełnowartościowość

Niepełnowartościowość: jak można zaradzić pułapce? 

– rozpoznaj dziecięce uczucia niskiej wartości i przywołaj sytuacje, które miały na to wpływ. 

Kto Cię krytykował? Czy widzisz podobieństwa tych zdarzeń w obecnym życiu? Przywoływanie takich sytuacji może być bolesne, jednakże wiedza na temat źródeł schematu stanowi skuteczną metodę na przezwyciężenie go.

– spisz sposoby, które stosujesz w celu uniknięcia bądź kontrataku gdy schemat zaczyna się aktywizować. 

Czy nadużywasz alkoholu? Czy zaciekle bronisz się przed krytyką ze strony innych? Czy unikasz bliskości z innymi osobami? Wypisanie tych sposobów pomoże Ci je dostrzec i być bardziej świadomym.

– monitoruj swoje odczucia niepełnowartościowości i wstydu. 

Wypisz sytuacje, w których czujesz się niepewnie i które aktywują Twój schemat.

– sporządź listę swoich wad i zalet z okresu dzieciństwa i okresu dorosłości 

Staraj się spojrzeć obiektywnie. Istnieje duża szansa, że wady będzie wyolbrzymiać, a zalety minimalizować, w związku z czym lista wad będzie znacznie dłuższa. Możesz poprosić o pomoc bliskie osoby przy spisaniu zalet, których możesz nie dostrzegać.

Jeśli schemat jest silny i nie potrafisz sobie sam/sama z nim pomóc – rozważ podjęcie terapii. Nie wstydź się prosić o pomoc.

Co myślisz o tym cyklu? Czy widzisz jeszcze jakieś rozwiązania? Podziel się swoją refleksją w komentarzu! Inne artykuły z tej serii znajdziesz na naszym blogu.

SERIA Najczęstsze pułapki psychologiczne – podporządkowanie się

Posted on by Michał Stolarczyk

SERIA Najczęstsze pułapki psychologiczne – podporządkowanie się

Kolejny post z cyklu najczęstszych pułapek psychologicznych. Dziś przyjrzymy się zjawisku podporządkowania się: czym jest i jak można sobie radzić z tym schematem.

Cykl inspirowany jest książką Jeffreya E. Younga i Janet S. Klosko „Program zmiany sposobu życia. Uwalnianie się z pułapek psychologicznych.„

Podporządkowanie się – czym jest?

Osoby posiadające ten schemat pozwalają, by inni ich kontrolowali. Mają przeświadczenie, że muszą zadowolić rodzinę, przyjaciół, współpracowników, a nawet nieznajomych, dlatego innych stawiają na pierwszym miejscu, a siebie poniżej. 

Jednakże takie osoby czują się wyczerpane z powodu nieustannego spełniania zachcianek oraz podporządkowania się. Nie wiedzą również co mogłoby być ich pracą marzeń, co należy do ich zainteresowań, mają problem z identyfikacją uczuć, gdyż ciągle są skupione na innych osobach. Czują, że nie mają wpływu na swoje życie.

Skąd się bierze ten schemat podporządkowania? 

Źródła tego schematu podporządkowania leżą w dzieciństwie. Dziecko najprawdopodobniej miało dominujących rodziców, którzy chcieli kontrolować każdy aspekt życia. Jeśli dziecko nie spełniało wymagań, rodzic karał je przemocą psychiczną, fizyczną bądź zrywał kontakt. Dodatkowo rodzic nie pozwalał na samodzielne dokonywanie wyborów swojego dziecka i nie szanował jego praw i potrzeb.

podporządkowanie się

Jak można zaradzić pułapce? Podporządkowanie się

– przypomnij sobie sytuacje z dzieciństwa, w których czułeś się komuś bardzo podporządkowany i połącz je z obecnymi 

Co je wiąże? Jaki podobieństwa dostrzegasz? Przywoływanie takich sytuacji może być bolesne, jednakże wiedza na temat źródeł schematu stanowi skuteczną metodę na przezwyciężenie go.

– wypisz wszystkie sytuacje z codziennego życia, w których poświęcasz swoje potrzeby na rzecz potrzeb innych osób. 

Obserwuj każdy przypadek, kiedy komuś się przyporządkowujesz.

– skup się na formułowaniu własnych potrzeb w zakresie różnych obszarów życia 

takich jak na przykład praca, hobby, jedzenie, filmy, sposób na spędzanie czasu wolnego. Zacznij powoli przenosić swoją uwagę od innych na siebie: co Ty chcesz i co czujesz.

– zrób listę tego co Ty dajesz innym, a co sam od nich otrzymujesz 

Wypisz poszczególne osoby z Twojego otoczenia (mama, mąż, przyjaciel, szef itp) i zrób dwie kolumny. W jednej napisz „Co daję tej osobie”, a w drugiej „Co otrzymuję od tej osoby?”. Wyniki skontrastuj ze sobą. Staraj się być przy tym obiektywny.

Jeśli schemat jest silny i nie potrafisz sobie sam/sama z nim pomóc – rozważ podjęcie terapii. Nie wstydź się prosić o pomoc.

Co myślisz o tym cyklu? Czy widzisz jeszcze jakieś rozwiązania? Podziel się swoją refleksją w komentarzu!

SERIA Najczęstsze pułapki psychologiczne – hiperkrytycyzm

Posted on by Michał Stolarczyk

SERIA Najczęstsze pułapki psychologiczne – hiperkrytycyzm

Cykl inspirowany jest książką Jeffreya E. Younga i Janet S. Klosko „Program zmiany sposobu życia. Uwalnianie się z pułapek psychologicznych.” Dziś wyjaśnimy zjawisko i przyczyny, które składają się na hiperkrytycyzm.

Hiperkrytycyzm – czym jest i jak się objawia?

Osoby z tym schematem bardzo często odczuwają presję, którą nakładają na siebie. Chcą być najlepsze we wszystkich obszarach życia. Zazwyczaj takie osoby rzeczywiście osiągają sukcesy, ale ich nie zauważają i nie doceniają. 

Dla nich w życiu liczą się jedynie osiągnięcia i sukcesy z życia zewnętrznego. Nie robią sobie przerw, nie lubią odpoczywać, wszystkie aktywności traktują jako wyzwanie do bycia jeszcze lepszym. Dlatego ciągle czują się sfrustrowani, że nie są w czymś perfekcyjni i wywołują na sobie jeszcze większą presję. 

Osoby te doznają fizycznych symptomów odczuwania stresu takich jak bóle brzucha, głowy, bezsenność, ataki paniki, arytmia serca.

Skąd się bierze ten schemat: hiperkrytycyzm? 

Źródła tego schematu mają swoje podłoże w dzieciństwie. W dużej ilości przypadków rodzice zawstydzali swoje dziecko i je krytykowali, jeśli nie udało mu się spełnić oczekiwań. Miłość rodziców mogła być warunkowa i zależna od spełnienia wytyczonych standardów. Dziecko rozwijało więc swój schemat w atmosferze niskiego poczucia wartości i odczuwania porażki na każdym kroku.

hiperkrytycyzm

Jak można zaradzić pułapce?

Poznaj źródło swojego schematu 

Przypomnij sobie sytuacje z dzieciństwa, który aktywizowały ten schemat.

Wypisz obszary swojego życia, w których szczególnie dbasz o najwyższe standardy i w których jesteś bardzo krytyczny wobec siebie 

Przykładowo, może to być obszar pracy, komfortu, dbania o czystość. Właśnie w tych sferach odczuwasz bardzo dużą presję na robienie rzeczy perfekcyjnie.

Spróbuj policzyć czas, który poświęcasz na bycie perfekcyjnym w wybranym obszarze życia

Sporządź grafik, w którym będziesz przydzielać czas na wykonanie konkretnej rzeczy. Nie przedłużaj czasu i naucz się zadowalać efektami swojej pracy, zamiast ciągle doszukiwać poprawek, by coś nieustannie ulepszać.

Wyobraź sobie jak wyglądałoby Twoje życie, gdybyś nie stosował hiperkrytycyzmu w obszarach powyżej podanych 

Zastanów co by się stało, gdybyś trochę odpuścił? Może usilne bycie perfekcyjnym na drugie dno i są konkretne powody, dla których starasz się być najlepszy jak się da?

Jeśli hiperkrytycyzm jest u Ciebie silny i nie potrafisz sobie sam/sama z nim pomóc – rozważ podjęcie terapii. Nie wstydź się prosić o pomoc.

Co myślisz o tym cyklu najczęstszych pułapek psychologicznych? Czy widzisz jeszcze jakieś rozwiązania? Podziel się swoją refleksją w komentarzu! Więcej artykułów z tego cyklu znajdziesz na naszym blogu.