W każdej branży zdarza się pracować z osobami, które tworzą toksyczną atmosferę w pracy.
Co możemy zrobić, aby nie oddziaływała ona na nasze życie?
Po pierwsze – ustal granice. Jeśli zdarza się sytuacja, w której czujesz się w pracy źle lub niekomfortowo przez współpracownika wróć tej osobie uwagę. Pamiętaj jedynie, by nie unosić się gniewem, a podejść do tego na spokojnie.
Współpracownicy irytują Cię coraz bardziej, ale sam nie wiesz do końca dlaczego? Zastanów się nad swoimi emocjami. Może się okazać, że to, co denerwuje nas u innych to nasze własne wady w odbiciu lustrzanym. Porozmawiaj z bliską osobą o tym, co czujesz, lub wybierz się do psychologa, który pomoże Ci w pracy nad sobą.
Jeśli nieprzyjemna atmosfera w pracy źle na Ciebie działa, a wcześniejsze kroki nie działają, zastanów się nad zmianą środowiska pracy. Spróbuj swoich sił w równoległym dziale, lub rozejrzyj się nad ogłoszeniami o pracę.
Gdy nie potrafisz poradzić sobie ze złą atmosferą w miejscu pracy możesz także skontaktować się ze mną i umówić się na konsultacje. Jestem psychologiem oraz doradcą kariery, więc z pewnością dołożę wszelkich starań, by Ci pomóc.
Ostatnie badania odnośnie mobbingu w Polsce (m.in to z 2019 roku) wskazują, aż 49% pracowników administracyjno – biurowych doświadczyło mobbingu.
Jak rozpoznać mobbera w miejscu pracy?
Heinz Leymann, szwedzki psycholog i psychiatra badający zjawisko mobbingu dokonał szczegółowej klasyfikacji zachować mobberów dzieląc czynności na:
• utrudniające komunikację (stosowanie gróźb, przerywanie wypowiedzi, nękanie przez telefon); • wpływające negatywnie na kontakty społeczne (izolacja i ignorowanie, traktowanie jak „powietrze”); • naruszające wizerunek ofiary (ośmieszanie, parodiowanie, krytyka poglądów, rozsiewanie plotek); • uderzające w pozycję zawodową ofiary (kwestionowanie kompetencji, kwestionowanie podejmowanych decyzji, przydzielanie zadań niemożliwych do realizacji, bądź bezsensownych); • uderzające w zdrowie ofiary (znęcanie się fizyczne, molestowanie seksualne).
Co zrobić, gdy jest się ofiarą mobbingu w pracy?
Gdy już rozpoznasz zachowania mobbera oraz zauważysz aktywności wskazujące na mobbing podejmij poniższe kroki:
notuj wszystkie groźby, ataki, prowokacje oraz zapisuj czas i miejsce tych zdarzeń. Czy zdarzają się one przy wszystkich, czy wyłącznie sam na sam?
nie daj się sprowokować i nie odpowiadaj agresją na zaczepki. To pogorszy sytuację. Staraj się zachować spokój;
porozmawiaj z resztą pracowników. Może nie tylko Ty doświadczasz mobbingu? Uzyskanie sojuszników oraz wsparcia moralnego z pewnością okaże się pomocne;
zgłoś sprawę do związku zawodowego/ działu anty – mobbingowego, działu HR bądź pracodawcy. Nie udawaj, że wszystko jest w porządku.
gdy powyższe metody nie odniosą żadnego skutku, a sprawa się pogarsza zastanów się nad zmianą pracy lub zgłoszeniem problemu do wyższej instancji.
A czy Ty kiedykolwiek doświadczyłeś mobbingu w pracy?
Współczesne środowisko pracy charakteryzuje się rosnącą liczbą wymagań psychospołecznych. Oznacza to konieczność włączenia zdrowia psychicznego do podstawowego systemu BHP, który dotąd skupiał się głównie na zagrożeniach fizycznych. Wysokie koszty ponoszone przez ZUS z tytułu zaburzeń psychicznych oraz rosnąca absencja pracowników pokazują, że czynniki psychospołeczne są równie istotne jak tradycyjne ryzyka zawodowe. Pomijanie stresu czy złej organizacji pracy oznacza realną lukę w przestrzeganiu przepisów i zarządzaniu ryzykiem.
Psychospołeczne ryzyko jako część obowiązków BHP
Rosnące obciążenia wynikające ze stresu i organizacji pracy wskazują na konieczność traktowania tych czynników na równi z zagrożeniami fizycznymi. Badania potwierdzają, że stres prowadzi do poważnych szkód psychicznych i społecznych. Ponieważ zaburzenia psychiczne generują największe koszty dla ZUS, audyt i monitorowanie warunków psychospołecznych powinny stać się stałym elementem pracy specjalistów BHP. Brak ich oceny i minimalizowania jest naruszeniem obowiązków pracodawcy.
Wypalenie zawodowe w ICD-11 (QD85)
ICD-11 klasyfikuje wypalenie zawodowe jako zjawisko wynikające ze stresu w miejscu pracy. WHO opisuje je poprzez trzy elementy: wyczerpanie, dystans i cynizm wobec pracy oraz obniżoną skuteczność. Wypalenie nie jest chorobą, ale formalnie wiąże się z warunkami pracy. Stwierdzenie QD85 potwierdza, że pracownik doświadcza skutków niezarządzanego stresu, a pracodawca powinien wykazać, że ocenił i ograniczył ryzyka prowadzące do tego stanu.
Ekonomiczne skutki zaburzeń psychicznych
Zaburzenia psychiczne i behawioralne to najdroższa kategoria kosztów świadczeń ZUS, przekraczająca 10 mld zł rocznie. Całkowite wydatki na świadczenia związane z niezdolnością do pracy wzrosły do 57,4 mld zł, co oznacza wzrost o 16,7%. Absencja chorobowa w 2023 roku wyniosła 273,5 mln dni, a 23,7 mln zaświadczeń dotyczyło choroby własnej. Najwięcej dni absencji dotyczy osób w wieku 30–39 lat, co wskazuje na duże obciążenie kluczowej grupy pracowników. Dane te potwierdzają, że stres i zaburzenia psychiczne mają realne konsekwencje społeczne i ekonomiczne.
Zawody najbardziej narażone na stres
Najwyższy poziom absencji związanej ze stresem dotyczy pracowników mających bezpośredni kontakt z klientami lub pacjentami. Szczególnie narażone są:
obsługa klienta,
opieka zdrowotna oraz
administracja podatkowa i ubezpieczeniowa.
W tych zawodach wymagania emocjonalne i presja czasu często łączą się z niską kontrolą nad pracą, co sprzyja rozwojowi zaburzeń.
Stres zawodowy wynika też ze złej organizacji — niewłaściwego planowania, przeciążeń czy braku wsparcia. Model Karaska wskazuje, że najwyższe ryzyko występuje przy połączeniu wysokich wymagań, niskiej autonomii i słabego wsparcia. Istotne są również czynniki indywidualne, takie jak perfekcjonizm czy niska asertywność, które mogą zwiększać podatność na wypalenie.
Kontekst prawny i uznanie wpływu pracy na zdrowie psychiczne
Choć uznanie zaburzeń psychicznych za choroby zawodowe jest trudne, niektóre regulacje — szczególnie dotyczące służb mundurowych — potwierdzają związek określonych warunków pracy z zaburzeniami lękowymi czy osobowościowymi. Pokazuje to, że specyfika pracy może prowadzić do konkretnych konsekwencji zdrowotnych.
Obowiązki pracodawcy: BHP i ESG
Kodeks Pracy nakłada na pracodawcę obowiązek oceny i minimalizowania wszystkich czynników ryzyka, w tym psychospołecznych. Działania powinny obejmować nie tylko pomoc pracownikom, ale przede wszystkim eliminację źródeł stresu w organizacji. Wymogi ESG dodatkowo wzmacniają konieczność raportowania i formalizowania działań dotyczących zdrowia psychicznego. Brak takich działań wpływa na ratingi, wizerunek firmy oraz ryzyko prawne.
Strategie prewencyjne w organizacji
Budowanie środowiska odpornego na wypalenie wymaga działań organizacyjnych i indywidualnych. Kluczowe elementy to:
wspieranie równowagi praca–życie poprzez elastyczność,
oferowanie rozwoju zawodowego i zwiększania kompetencji,
wczesne rozpoznawanie sygnałów ostrzegawczych takich jak spadek motywacji czy wyczerpanie.
Wsparcie psychologiczne jest również konieczne, ponieważ wypalenie często rozwija się na tle osobistych cech i sposobów radzenia sobie. Interwencja powinna obejmować zarówno zmianę środowiska pracy, jak i budowanie indywidualnej odporności psychicznej.
Podsumowanie
Zdrowie psychiczne w pracy jest kluczowym elementem BHP, strategii organizacyjnej i stabilności biznesu. Koszty związane z zaburzeniami psychicznymi przekraczają 10 mld zł rocznie, co czyni je najpoważniejszym obciążeniem systemowym. Skuteczna prewencja wymaga połączenia oceny ryzyka psychospołecznego, działań organizacyjnych, wsparcia pracowników oraz zgodności z ESG. Pracodawcy powinni traktować dobrostan psychiczny jako fundament zdrowej i efektywnej kultury pracy.
Jak rozpoznać objawy przepracowania i jak sobie z nim radzić?
Praca to ważna część naszego życia. Dzięki niej spełniamy nasze ambicje, rozwijamy się i zarabiamy na życie. Jednak w tym natłoku obowiązków łatwo można przekroczyć granicę zdrowej równowagi między pracą a odpoczynkiem. Czy wiesz, jak rozpoznać pierwsze objawy przepracowania?
Objawy przepracowania
mogą być fizyczne i psychiczne. Należą do nich:
▪ Nawracające bóle głowy, często spowodowane stresem i brakiem odpoczynku, ▪ Osłabiona odporność, co sprawia, że jesteśmy bardziej podatni na infekcje, ▪ Przemęczenie, które może powodować brak motywacji i spadek wydajności, ▪ Bezsenność, będąca wynikiem nieumiejętności „wyłączenia się” po pracy, ▪ Nerwowość i wybuchy gniewu, które mogą pogarszać relacje z innymi.
Te objawy to sygnały alarmowe, które mogą wskazywać na to, że jesteś przepracowany. Wiele osób choć raz w życiu doświadczyło tego stanu, ale nie zawsze wiedzą, jak sobie z nim poradzić. Na szczęście istnieją skuteczne sposoby na odzyskanie równowagi i zapobieganie wypaleniu zawodowemu.
Objawy przepracowania – Jak radzić sobie z nimi radzić?
Odpoczynek to podstawa Choć brzmi to oczywiste, wiele osób nie przykłada wystarczającej wagi do regularnego odpoczynku. Dbaj o sen – zarówno ilość, jak i jakość snu są kluczowe dla regeneracji organizmu. Pamiętaj o przerwach w ciągu dnia – nawet krótkie przerwy na kawę mogą poprawić Twoją koncentrację i produktywność.
Świadomy odpoczynek W trakcie przerw od pracy zrezygnuj z przeglądania mediów społecznościowych. Zamiast tego skup się na prostych technikach relaksacyjnych (np. technika uwalniania Hawkinsa) czy kilka minut stretchingu (przykład). Tego typu aktywności pomagają szybciej naładować akumulatory i wrócić do pracy z nową energią.
Dzień bez pracy Work-life balance jest kluczowy w zapobieganiu przepracowaniu. Zadbaj o to, aby przynajmniej raz w tygodniu całkowicie oderwać się od pracy. Poświęć ten dzień na to, co naprawdę sprawia Ci przyjemność – czy to będzie spacer, czytanie książki czy spotkanie z bliskimi.
Dbanie o ciało Regularne posiłki i odpowiednie nawodnienie są istotne dla zachowania energii i koncentracji. Przypomnij sobie, ile razy zignorowałeś sygnały swojego ciała, bo byłeś zbyt zajęty? Warto zadbać o zdrową dietę, która dostarcza niezbędnych składników odżywczych, aby organizm mógł lepiej się regenerować.
Skutki długotrwałego przepracowania
Nieprzeciwdziałanie objawom przepracowania może prowadzić do poważnych konsekwencji. Jednym z najgroźniejszych efektów jest wypalenie zawodowe (ang. burnout), które negatywnie wpływa na Twoje zdrowie psychiczne i fizyczne. Długotrwały stres, wynikający z nadmiaru obowiązków, może prowadzić do depresji, stanów lękowych, a nawet chorób serca.
Dlatego tak ważne jest, aby regularnie analizować swoje samopoczucie i wprowadzać nawyki wspomagające zdrową równowagę między pracą a życiem prywatnym.
A czy Ty czujesz, że przepracowanie wpływa na Twoje życie? Jakie masz sposoby na regenerację? Podziel się swoimi doświadczeniami w komentarzach!
Jeśli chciałbyś otrzymać dodatkowe wskazówki dotyczące zarządzania stresem w pracy lub planowania kariery, zapraszam na indywidualną konsultację, na której postaramy się rozwiązać każdy problem. A jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat pracy biurowej od strony czynników szkodliwych i uciążliwym, zapraszamy do tego artykułu.
